Sàn giao dịch tập trung là gì? Khác biệt với sàn phi tập trung

Sàn giao dịch tập trung là gì? Khác biệt với sàn phi tập trung

Sàn giao dịch là một phần quan trọng trong thị trường tiền mã hóa. Đây là sân chơi giúp các nhà đầu tư và người dùng dễ dàng tiếp cận cũng như trao đổi các tài sản crypto. Trong thời gian gần đây, chủ đề sàn giao dịch phi tập trung (phân quyền) liên tục được đề cập và đó được xem là xu hướng được cho là tất yếu của ngành công nghiệp tiền mã hóa. Vitalik Buterin – nhà sáng tạo Ethereum từng lên tiếng ủng hộ mạnh mẽ các sàn này và khẳng định rằng các sàn giao dịch tập trung nên bị “cháy thành tro” càng nhiều càng tốt. Vậy sàn giao dịch tập trung và sàn giao dịch phi tập trung là gì? Sự khác biệt giữa tập trung và phi tập trung là gì? Tại sao chúng ta cần thay đổi? 

Sàn giao dịch tập trung là gì?

Đó là một nền tảng trực tuyến và là cách phổ biến nhất để trade coin, bao gồm việc mua / bán tiền mã hóa với tiền pháp định cũng như mua / bán tiền mã hóa với các loại tiền mã hóa khác. Chúng có thể được xem như một thị trường trực tuyến cho toàn bộ mạng lưới tiền mã hóa.

Sàn giao dịch phi tập trung là gì?

Sàn giao dịch phi tập trung (DEX – Decentralized Exchange) là thị trường giao dịch không dựa vào một dịch vụ trung gian để lưu trữ, quản lý tài sản của khách hàng. Thay vào đó, việc giao dịch diễn ra trực tiếp giữa các người dùng với nhau (mạng ngang hàng) thông qua một quy trình tự động. Nói cách khác, sàn giao dịch phi tập trung trao quyền kiểm soát tài sản và các giao dịch về tay người dùng, loại bỏ điểm trung gian gây ra nhiều vấn đề như hacker, lừa đảo. Bên cạnh đó, việc đánh thuế hay tịch thu quỹ sẽ khó xảy ra được khi giao dịch trên các sàn phi tập trung. Loại bỏ các bên trung gian nhằm tăng tính bảo mật, loại bỏ các vấn đề như lừa đảo hay Hack.

Một số sàn giao dịch phi tập trung đang hoạt động: IDEX, Etherdelta, Bancor Network, Kyber Network, 0x Protocol, CoinChangeX, DDEX,..

Ý nghĩa của sàn giao dịch tập trung

Sàn giao dịch tập trung có nghĩa là bạn tin tưởng và giao cho một người khác giữ tiền của bạn.                 

Trước đây, từ “tập trung” là có thể hiểu là tất cả các tổ chức quản lý tài chính.

Tập trung có nghĩa là sẽ có một người trung gian đáng tin cậy xử lý bất kỳ tài sản có thể được trade nào của bạn. Ví dụ: Trong ngân hàng, khách hàng sẽ gửi tiền của họ cho ngân hàng. Tổ chức này sẽ kiểm soát hoàn toàn số tiền của khách hàng.

Trong nhiều trường hợp, gửi tiền trong ngân hàng an toàn hơn nhiều so với việc một người tự giữ tiền của mình. Các ngân hàng có nhiều biện pháp an ninh và đội ngũ để giữ tiền của khách hàng. Ngân hàng cũng có thể cung cấp một loạt các dịch vụ, chẳng hạn như các khoản vay, bởi vì ngân hàng có một số tiền lớn và có một mối quan hệ tin cậy với khách hàng.

Sàn giao dịch tập trung cũng giống như vậy. Người dùng có thể lưu trữ tiền của họ trên sàn giao dịch. Đồng coin được sàn giao dịch giữ, nhưng sự tin tưởng của người trung gian giúp khách hàng dễ dàng khôi phục mật khẩu bị mất hoặc nhờ tính năng 2FA vì khách hàng đó đã chứng minh được đầy đủ quyền truy cập vào tài khoản của họ. Điều này cũng có thể làm giảm áp lực của khách hàng khi họ có vẫn toàn quyền kiểm soát tiền của mình. Có rất nhiều nhà đầu tư mất hàng trăm ngàn đô la vì họ đã mất các private key cho ví cứng. Nếu tiền được đặt trong một sàn giao dịch tập trung, họ sẽ không phải lo lắng về điều đó; việc khôi phục sẽ dễ dàng như khi bạn đưa ra hộ chiếu hoặc xác minh danh tính.

Sàn giao dịch tập trung khác với một sàn giao dịch phi tập trung như thế nào?

Tiền mã hóa và blockchain được phân quyền theo tự nhiên, vì vậy điều này khiến sàn giao dịch cũng trở nên phân quyền.

Nói một cách đơn giản, một sàn giao dịch phi tập trung (Decentralized Exchange – DEX) cắt giảm người trung gian bằng cách tạo ra một môi trường “không tin cậy” rất thông minh. Các giao dịch được thực hiện thông qua các hợp đồng thông minhatomic swap (hoán đổi nguyên tử) để tiền tệ không phải thông qua bên thứ ba. Nó chỉ là một giao dịch ngang hàng peer-to-peer. DEX vẫn còn trong giai đoạn rất mới, nhưng trong năm 2018, người dùng có thể thấy các sàn giao dịch phi tập trung đã có rất nhiều tiến bộ.

Tất cả các sàn giao dịch tập trung có cung cấp dịch vụ cặp giao dịch tiền pháp định / tiền mã hóa hay không?

Không.

Tất cả các sàn giao dịch đều có cặp giao dịch tiền mã hóa / tiền mã hóa (ví dụ: trade 1 BTC lấy 9 ETH), nhưng không phải sàn giao dịch nào cũng đều có cặp tiền pháp định / tiền mã hóa (tức là dùng $900 để mua 1 ETH). Các sàn giao dịch nổi tiếng nhất có cung cấp dịch vụ trade cặp tiền pháp định / tiền mã hóa là:

  • Coinbase – sàn giao dịch phổ biến nhất trên thế giới, hỗ trợ Bitcoin, Bitcoin Cash, Litecoin và Ethereum,…
  • Gemini – có trụ sở tại New York, đáp ứng đủ các quy định cao của Mỹ. Hỗ trợ Bitcoin và Ethereum.
  • Kraken – có nhiều loại cặp tiền mã hóa / tiền pháp định khác nhau không chỉ là USDEUR, có thể tìm những cặp tiền tệ này trên trang web của họ.
  • Robinhood – một ứng dụng trading phổ biến cung cấp các cặp tiền pháp định để đổi lấy cho Bitcoin và Ethereum.

Khối lượng có quan trọng đối với sàn giao dịch không?

Một sàn giao dịch càng có khối lượng giao dịch càng lớn thì nó sẽ có ít biến động và thao tác nhanh hơn.

Nếu Alice đang cố gắng mua 1 BTC với mức giá hiện tại là $10.000 và khối lượng giao dịch trên sàn đang rất cao, cô ấy có thể mua 1 BTC gần như là ngay lập tức. Nếu giá thị trường là $10.000 trên một sàn có khối lượng giao dịch rất thấp, cô ấy có thể sẽ chỉ mua được một ít với giá $10.000. Sau đó, Alice sẽ cần phải mua Bitcoin với giá cao hơn, tốn nhiều tiền hơn, đồng thời cũng làm cho giá Bitcoin tăng lên cao hơn trên sàn giao dịch đó.

Sàn giao dịch tập trung có an toàn không?

Không có sàn giao dịch tập trung nào là miễn dịch với hacker.

Nhiều vụ hack đã xảy ra trong suốt lịch sử tiền mã hóa, đã có nhiều trường hợp sàn giao dịch không có đủ tiền để trả lại cho cho khách hàng. Sàn giao dịch phi tập trung không thể bị hack được, nhưng người dùng dễ bị khóa hơn. Sàn giao dịch tập trung chỉ an toàn khi ngân hàng không bị tấn công.

Có bắt buộc phải xác minh khi mở tài khoản trên sàn giao dịch không?

Các quy định của mỗi quốc gia vẫn còn chưa rõ ràng, nhưng sàn giao dịch trên toàn thế giới đều yêu cầu phải có những xác minh tối thiểu để xác thực tài khoản.

Nhiều sàn giao dịch cho phép người dùng mở một tài khoản mà không cần xác minh danh tính, nhưng những tài khoản đó sẽ có hạn mức rút tiền / gửi tiền cực kỳ nhỏ. Xác minh cơ bản thường yêu cầu ảnh trên hộ chiếu / ID của người dùng và Xác thực 2 yếu tố (2 Factor Authentication – 2FA). 2FA là một mật khẩu bí mật được tái tạo sau mỗi 30 giây hoặc lâu hơn mà người dùng phải nhập mỗi lần muốn đăng nhập vào tài khoản. 2FA thường được lưu trên điện thoại của người dùng.

Sàn giao dịch nào có khối lượng giao dịch và cặp trao đổi nhiều nhất?

Khi các sàn giao dịch vẫn còn mới và ngày càng phát triển ngày càng phổ biến mỗi ngày, đã có một số sàn có khối lượng và cặp giao dịch nổi bật trong năm 2017.

  • Binance. Mặc dù Binance chỉ vừa được ra mắt vào năm 2017, nhưng khối lượng giao dịch luôn thuộc top cao nhất. Sàn giao dịch này có trụ sở tại Trung Quốc và phổ biến đến nỗi hầu hết các altcoin đều muốn được niêm yết trên sàn giao dịch này đầu tiên sau đợt ICO. Xác thực cấp 2 cho phép người dùng rút 100 Bitcoin trong khi Cấp 1 chỉ cho phép rút dưới 2 Bitcoin / ngày.
  • Bittrex. Bittrex là sàn giao dịch tiền mã hóa lâu đời có trụ sở tại Mỹ. Trong khi các loại coin phổ biến nhất được trade là BTC và ETH, Bittrex đã cung cấp hơn 250 cặp trading. Đây là sàn giao dịch nổi tiếng với giao diện dễ sử dụng cho người mới bắt đầu tham gia vào thị trường.
  • Bitfinex. Bitfinex có trụ sở tại Hồng Kông, là một sàn giao dịch tiền mã hóa lâu đời khác vẫn nằm trong top 10 tính theo khối lượng giao dịch.
  • Upbit. Trong khi nhiều sàn giao dịch tiền mã hóa của Hàn Quốc đã phải chịu đựng những cuộc đàn áp trong nước, Upbit vẫn đứng đầu và thậm chí phá vỡ kỷ lục vào tháng 1 năm 2018 với khối lượng giao dịch cao nhất từ trước tới nay.
  • GDAX. Global Digital Asset Exchange là một phần mở rộng của CoinBase, một trong những sàn giao dịch phổ biến nhất trên thế giới. GDAX không thích hợp cho người mới bắt đầu nhưng rất hữu ích cho giao dịch ký quỹ cũng như trading crypto/fiat và crypto/crypto. Người dùng cũng có được khoản bảo hiểm lên đến $250.000 từ Tổng công ty Bảo hiểm Ký thác Liên bang (Mỹ). Trong khi cung cấp nhiều tùy chọn và tính năng hơn so với Coinbase, Phó Chủ tịch Adam White của Coinbase lưu ý: “Coinbase được thiết kế cho khách hàng bán lẻ trong khi GDAX tập trung vào việc phục vụ các trader tinh vi và chuyên nghiệp.”

So sánh sự khác biệt giữa sàn giao dịch tập trung và sàn giao dịch phi tập trung

Sự khác biệt cơ bản nhất giữa sàn giao dịch tập trung (CEX) và sàn giao dịch phi tập trung (DEX) thể hiện rõ qua 3 tính năng dưới đây:

Quyền kiểm soát quỹ

Người dùng sàn giao dịch tập trung thực hiện nạp tiền vào sàn để  tạo thuận lợi cho việc giao dịch. Những nguồn vốn này được kiểm soát bởi một dịch vụ giao dịch trung gian. Điều này có nghĩa là sổ lệnh, cũng như quyền lưu ký, đều nằm trong tay của dịch vụ nền tảng sàn tập trung.

Trong một nền tảng trao đổi tiền điện tử phi tập trung, người dùng giao dịch trực tiếp với các trader khác mà không cần một máy chủ trung tâm. Không có một dịch vụ nền tảng tập trung sở hữu sổ lệnh và quyền lưu ký. Do đó, tiền được kiểm soát bởi người dùng và các bên tham gia trong nền tảng này.

Tính ẩn danh

Một số sàn giao dịch tập trung từng cho phép các tài khoản giao dịch ẩn danh trên nền tảng của họ. Tuy nhiên, các quy định mới của chính phủ đã nổi lên trong những tháng gần đây đã dẫn đến việc tuân thủ luật KYC và AML nghiêm ngặt. Rất khó để giao dịch nặc danh trên nền tảng trao đổi tiền điện tử tập trung. Ngược lại, sàn giao dịch phi tập trung là nơi mọi người đều có thể ẩn danh.

Xác thực

Những người dùng của sàn giao dịch tập trung phụ thuộc vào nền tảng để xác thực và cấp quyền cho các giao dịch của họ. Theo một cách nào đó, nền tảng này là một trung gian bên thứ ba cung cấp các dịch vụ trao đổi mật mã đáng tin cậy.

Với sàn giao dịch phi tập trung, chúng ta không cần phụ thuộc vào một bên trung gian. Bằng các hợp đồng thông minh và một số triển khai giao thức Blockchain, toàn bộ hệ thống được xây dựng để cung cấp xác thực không tin cậy và ủy quyền các giao dịch trao đổi tiền mã hóa.

Lý do để DEX dần thay thế CEX

Thời gian xử lý giao dịch ngắn, phí thấp

Sàn giao dịch phi tập trung có khả năng tạo điều kiện cho các giao dịch được thực hiện nhanh hơn, chi phí hiệu quả hơn so với sàn tập trung. Việc loại bỏ bên xác thực trung gian giảm đáng kể phí và thời gian trễ trước khi lệnh mua/bán được xử lý.

Tính bảo mật của sàn cao hơn

Sàn giao dịch phi tập trung không giữ nguồn tiền của người dùng và cũng không có tổ chức nào can thiệp vào quá trình xử lý nên việc sàn bị tấn công rất khó. Trong khi đó, trong lịch sử đã ghi lại rất nhiều cuộc tấn công vào các sàn tập trung như Bitfinex, Bittrex…

Tích hợp liền mạch với các ví cứng bảo mật

Đây là một lợi thế lớn của sàn giao dịch phi tập trung. Nhiều sàn giao dịch phi tập trung cung cấp tích hợp liền mạch với các ví cứng phổ biến như Ledger Nano S hay Trezor nhằm đảm bảo giao dịch an toàn hơn rất nhiều.

Người dùng có thể gửi coin trực tiếp từ ví cứng của họ đến hợp đồng thông minh của nhiều sàn giao dịch phi tập trung. Với các sàn giao dịch tập trung thì không có cách nào đề người dùng có thể tự điền private key vào để chuyển coin từ ví cứng vào sàn. Vì nếu làm vậy, khả năng rất cao là họ sẽ bị lừa đảo hoặc theo dõi bàn phím.

Người dùng có toàn quyền kiểm soát quỹ

Một sàn giao dịch phi tập trung được sở hữu và điều khiển bởi tất cả các bên tham gia vì vậy không có một tập đoàn tập trung nào có được quyền lưu giữ nguồn vốn của khách hàng. Việc kiểm soát tiền luôn nằm trong tay của người dùng nhờ có cấu trúc mạng lưới ngang hàng. Các giao dịch diễn ra giữa các bên trong mạng lưới bằng các hợp đồng thông minh, thứ mà chỉ có thể điều khiển được bằng private key của các bên tham gia. Người dùng kiểm soát private key cũng như nguồn vốn của họ mọi lúc với sàn giao dịch phi tập trung.

Nhược điểm sàn giao dịch phi tập trung

Chỉ hỗ trợ cho số ít nền tảng

Hiện tại nền tảng phổ biến nhất cho sàn giao dịch phi tập trung là Ethereum với một số các Token ERC-20 được hỗ trợ giao dịch. Trong tương lai một số nền tảng lớn khác như NEO cũng sẽ được hỗ trợ bởi sàn giao dịch phi tập trung.

Khó sử dụng 

Đây là lý do tại sao các sàn giao dịch như Binance hay Huobi phổ biến, đơn giản là vì chúng dễ sử dụng. Rất nhiều hợp đồng thông minh cần được điều hướng để sử dụng trong các sàn giao dịch phi tập trung, điều này có thể gây chóng mặt cho người dùng, ngay cả đối với những người có am hiểu về công nghệ tiền mã hóa.

Các sàn giao dịch tập trung cũng có giao diện người dùng đơn giản, được sắp xếp trực quan và dễ bắt đầu hơn so với sàn phi tập trung.

Thiếu các tính năng và chức năng mạnh mẽ

Phần lớn các sàn giao dịch phi tập trung chỉ hỗ trợ một số chức năng giao dịch cơ bản. Các tính năng và công cụ trade chuyên sâu hơn như margin trading, lệnh cắt lỗ,…thường bị thiếu sót ở các sàn phi tập trung. Điều này hẳn là nguyên nhân chính khiến cho các sàn giao dịch phi tập trung vẫn chưa thể phổ biến trong thị trường tiền mã hóa.

Trên đây Bitcoin Vietnam News vừa giới thiệu xong với các bạn về sàn giao dịch tập trung (CEX) và sàn giao dịch phi tập trung (DEX). Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp ích cho các bạn về 2 loại sàn giao dịch này.