Lý thuyết Trò chơi (Game Theory) là gì? Mối liên hệ với tiền điện tử

Lý thuyết Trò chơi (Game Theory) là gì? Mối liên hệ với tiền điện tử

Lý thuyết Trò chơi (Game Theory) là một nhánh của Toán học ứng dụng. Mặc dù có nhiều vai trò quan trọng trong việc lý giải các hiện tượng tự nhiên và xã hội, thế nhưng học thuyết này cũng rất khó tiếp cận, đồng thời nó cũng là nền tảng cho sự phát triển của tiền điện tử và đưa Bitcoin đi lên trong hơn một thập kỷ. Trong bài viết này chúng ta hãy cùng tìm hiểu về Lý thuyết Trò chơi là gì nhé.

Lý thuyết trò chơi là gì?

Lý thuyết trò chơi là ngành nghiên cứu các tình huống chiến thuật trong đó các đối thủ lựa chọn các hành động khác nhau để cố gắng làm tối đa kết quả nhận được.

Ban đầu được phát triển trong kinh tế học để nghiên cứu hành vi của các doanh nghiệp, thị trường và người tiêu dùng, ngày nay lý thuyết trò chơi được áp dụng rộng rãi trong các lĩnh vực nghiên cứu khác. Do đó, các mô hình lý thuyết trò chơi có thể được sử dụng như là một công cụ để kiểm tra hành vi tiềm tàng của các tác nhân tương tác và các kết quả có thể có từ các hành động của chúng trong các trường hợp được xác định trước. Các mô hình lý thuyết trò chơi cũng có thể được áp dụng trong nghiên cứu mở rộng của chính trị học, xã hội học, tâm lý học và triết học.

Song đề tù nhân là gì?

Song đề tù nhân là một trong những ví dụ phổ biến nhất của một mô hình lý thuyết trò chơi. Nó minh họa một kịch bản mà 2 tội phạm (A và B) đang bị thẩm vấn sau khi bị bắt. Mỗi tội phạm được thẩm vấn trong một phòng riêng biệt và không thể giao tiếp với nhau.

Hai tên tù nhân cùng bị bắt và cảnh sát đều không tìm thấy bằng chứng buộc tội họ. Vì vậy, trưởng đồn cảnh sát đã nghĩ ra một trò chơi tâm lý để bắt hai kẻ này nhận tội. Họ giam 2 tù nhân ở 2 phòng giam khác nhau, và tiến hành thuyết phục riêng với từng người với cùng một thỏa thuận: “Nếu anh khai ra sự thật anh sẽ được trả tự do và người kia sẽ bị phạt chung thân, nếu anh từ chối mà tòng phạm của anh khai, thì anh sẽ bị phạt chung thân thay cho anh ta. Tất nhiên nếu không có ai khai thì chúng tôi sẽ thả cả hai người, và nếu cả hai thú tội, mỗi người chỉ bị phạt 10 năm thôi. Tuy nhiên anh biết đấy, tôi cũng yêu cầu bạn của anh thỏa thuận tương tự. Nếu anh từ chối hợp tác với cảnh sát, rất có thể bạn anh sẽ phản bội anh để được tự do sau 1 năm, như vậy thì chỉ có mình anh thiệt thôi!”

Do đó, chúng ta sẽ có các kết quả có thể có sau đây (dựa trên quyết định cá nhân của 2 người):

B không khai

B thú tội

A không khai

Cả hai được thả

A được tự do. B bị chung thân.

A thú tội

B được tự do. A bị chung thân.

Cả hai bị 10 năm tù.

Song đề tù nhân có nhiều biến thể, nhưng câu chuyện đơn giản này minh họa ý tưởng sử dụng các mô hình lý thuyết trò chơi để nghiên cứu hành vi của con người và các kết quả có thể có dựa trên quá trình ra quyết định hợp lý của con người.

Lý thuyết trò chơi và tiền điện tử

Khi áp dụng cho tiền điện tử, các mô hình lý thuyết trò chơi đóng một vai trò quan trọng khi thiết kế một hệ thống kinh tế an toàn và không có ủy thác, chẳng hạn như Bitcoin. Việc tạo ra Bitcoin như là một hệ thống Chịu lỗi Byzantine (BFT) là kết quả của sự kết hợp hài hòa giữa mật mã học và lý thuyết trò chơi.

Việc sử dụng lý thuyết trò chơi trong bối cảnh tiền điện tử đã khai sinh ra khái niệm về Kinh tế học Mã hóa. Về cơ bản, nó là nghiên cứu về kinh tế học của các giao thức blockchain và những hệ quả tiềm tàng mà thiết kế của các giao thức này có thể mang đến – như là một kết quả của các hành vi của thành phần tham gia. Nó cũng xem xét hành vi của “các tác nhân bên ngoài” mà không thực sự là một phần của hệ sinh thái nhưng có thể tham gia vào mạng lưới chỉ nhằm mục đích gây phá vỡ từ bên trong.

Nói cách khác, Kinh tế học Mã hóa nghiên cứu hành vi của các nút mạng dựa trên các khích lệ được giao thức cung cấp, xét các quyết định hợp lý nhất và có thể xảy ra nhất.

Vì blockchain Bitcoin được thiết kế như một hệ thống phân tán, nhiều nút được phân tán ở các vị trí khác nhau, nên việc xác thực các giao dịch và các khối cần phải dựa vào sự đồng thuận của các nút này. Tuy nhiên, các nút này không thực sự có thể tin tưởng lẫn nhau. Vậy làm thế nào một hệ thống như vậy có thể tránh được hoạt động độc hại? Làm thế nào một blockchain có thể ngăn việc bị phá vỡ bởi các nút không trung thực?

Một trong những tính năng quan trọng nhất của mạng Bitcoin giúp bảo vệ nó khỏi hoạt động độc hại là thuật toán đồng thuận Proof of Work. Thuật toán này áp dụng các kỹ thuật mã hóa làm cho quá trình đào trở nên rất tốn kém và phức tạp, tạo ra một môi trường đào có tính cạnh tranh cao. Do đó, kiến trúc của các đồng tiền điện tử dựa trên PoW khuyến khích các nút đào hoạt động trung thực (các nút sẽ không mạo hiểm để mất các nguồn lực đã được đầu tư). Ngược lại, bất kỳ hoạt động độc hại nào đều không được khuyến khích và nhanh chóng bị trừng phạt. Các nút đào có hành vi không trung thực sẽ có thể mất rất nhiều tiền và sẽ bị loại ra khỏi mạng. Do đó, quyết định hợp lý nhất và có thể xảy ra nhất từ thợ mỏ là hành động một cách trung thực và giữ an toàn cho blockchain.

Kết luận

Ứng dụng chung của lý thuyết trò chơi là mô hình hóa và kiểm tra cách con người hành xử và ra quyết định dựa trên sự suy xét hợp lý. Do đó, các mô hình lý thuyết trò chơi phải luôn được xem xét khi thiết kế các hệ thống phân tán, chẳng hạn như các hệ thống tiền điện tử.

Nhờ sự kết hợp cân bằng giữa mật mã học và lý thuyết trò chơi, thuật toán đồng thuận Proof of Work đã có thể tạo ra blockchain Bitcoin như một hệ thống kinh tế phi tập trung, có khả năng cao chống lại các cuộc tấn công. Điều này cũng đúng với các đồng tiền điện tử khác, và các khái niệm về lý thuyết trò chơi cũng áp dụng cho các blockchain dựa trên PoS. Sự khác biệt chính ở đây là cách một blockchain Proof of Stake xử lý các giao dịch và tiến hành xác nhận các khối.

Tuy nhiên, hãy nhớ rằng mức độ bảo mật và khả năng phục hồi của blockchain phụ thuộc vào giao thức của nó và liên quan trực tiếp đến số lượng người tham gia vào mạng. Các mạng phân tán lớn đáng tin cậy hơn các mạng nhỏ.

Telegram